6 Ağustos 2022 Cumartesi

Yenice-i Vardar(Yanniça)Mübadele Bölgeleri-1

 

Yenice-i Vardar(Yanniça)

***Giannitsa ya da Yannitsa, Yunanistan'ın Pella vilayetinde, Vardar nehri kıyısında, 2001 itibarıyla nüfusu 26.296 olan bir şehirdir

***Yenice-i Vardar Selanik Sancağına bağlı bir kaza merkeziydi. Kasaba, Selanik’e 40 km. uzaklıktaki düz bir ovada Gazi Evrenos Bey tarafından kurulmuştur. Kasabanın düz bir ovada ve bir göl kenarında kurulmasının en önemli nedeni at yetiştiriciliğine uygun bir yer olmasıdır. Yenice-i Vardar kasabasına bağlı 89 köy ve çiftlik vardı. 1800’ün sonlarında 1616 hane, 8280 nufusu barındırıyordu. Buğday, pirinç, pamuk, keten, susam ve tütün üretimi yanında bağcılık da çok gelişmişti. Ayrıca bez ve kilim dokumacığı da yapılmaktaydı.

***Kasabada, 520 dükkan, 12 fırın, 25 han, 3 hamam, 10 cami, 1 rüştiye, 2 medrese, 5 tekke, 2 imaret, 1 saat kulesi, 1 gaz deposu, üç katlı bir kışla-i hümayun ve Gazi Evrenos Bey ile ahfadının türbeleri vardı.Mübadeleden sonra Gazi Evrenos Bey türbesi bir süre çırçır fabrikası olarak kullanılmış, 2006 yılında Yenice-i Vardar Belediyesi tarafından restorasyonuna başlanmış ve restorasyonu 2009 yılında tamamlanmıştır. Saat kulesi de belediye tarafından restore edilmiştir. Günümüze kadar ulaşan iki cami ve iki hamam ise harabe durumdadır. Günümüzde Yenice-i Vardar (Gianitsa), Orta Makedonya Bölgesi’nin Pella iline bağlı bir belediye statüsündedir.


5 Ağustos 2022 Cuma

Mübadil Masalı Örneği

 Mübadil Masalı Örneği/Sözlü Tarih Çalışmalarımdan...


                    "Ayşecik Fatnecik"


 Bir varmış bir yokmuş. Evvel zaman kalbur saman içinde, 

Ayşe ve Fatma adında iki kız varmış. Fakat anası ve babası Fatma’yı hiç sevmezlermiş. Bir 

gün anası babasına ata semeri koy odun yükleyelim ve dağa gidelim demiş. Annesi onlara 

yolda yemeleri için çörek yapmış. Babası ve Fatma yola çıkmış, yolda iken babası Fatma’ya 

eğer canın su isterse çöreği tekerle çörek nerede durursa orada su çıkar demiş. Fatma çöreği 

tekerlemiş, çörek az gitmiş uz gitmiş dere tepe düz gitmiş ve ormanın yanına gitmiş, Fatma da 

çöreğin peşinde gitmiş, çörek yıkılınca oradan su çıkmaya başlamış, Fatma’da suyu doya 

doya içmiş. Fakat hava kararmıştı ve Fatma babasını aramış, Fatma sarı sakallı, kır saçlı baba 

diye ağlarmış, daha sonra uzak bir yerde küçük bir ışık gören Fatma oraya doğru gitmiş, orası 

koca karının eviymiş kapıyı çalmış ve yaşlı kadın kapıyı açmış, fakat onu içeri almamış. 

Fatma’ya “sen kara kediye git” demiş, daha sonra kara kediye gitmiş ve ona misafir olmuş, 

kara kedide geceleyin kalmış, sabah olunca kara kedi ben süt almaya gideceğim, sen 

yavrularıma bak demiş. Fatma yavrulara bulamaç yapmış, bulamacı soğutup onlara beslemiş. 

Kendilerin annesi bu durumdan memnun olmuş, Fatma’yı çok sevmiş, Fatma’ya bir oda 

açmış ve ‘sen burada yuvarlan’ demiş, oda yuvarlanmış ve üzeri karasakız olmuş, başka bir 

odanın kapısını açmış, orası da altın doluşmuş, orada da yuvarlanmış böylece üzeri altın 

olmuş. Kara kedi Fatma’ya seni ailene götüreyim der ve yola çıkarlar. Fatma’yı gören horoz 

öterek ‘Fatma altınla geliyor’ demiş, annesi de inanmamış ve horozun ayağını kırmış, ‘benim 

kızım öldü, onu kurtlar yemiş’ der. Horoz tekrar ötmüş ve ‘Fatma altınla geliyor’ demiş, 

anansı bakmış ki Fatma gelince buna çok sevinmişler. Bu defa da Ayşe’yi gönderirler 

Ayşe’de tıpkı Fatma gibi aynı şekilde kara kedinin yuvasına varır. Kara kedinin yavrularına 

Ayşe bulamaç yap, yavrulara bulamacı soğutmadan sıcak olarak yedirdiği için yavrular ölür. 

Yavruların öldüğünü gören kedi Ayşe’yi tırmalar ve yüzünü kan içinde bırakır. Ayşe’nin eve 

geldiğini gören horoz öter, ‘Ayşe kanlar içinde geliyor’ buna kızan annesi ayağını kırar, horoz 

yine öter ‘Ayşe kanlar içinde geliyor’, annesi birde ne gelsin Ayşe kanlar içinde gerçekten. 

Annesi hemen Ayşe’ye ne olduğunu sorar, o da ‘kedinin yavrularını sıcak bulamaçla yaktım ve hepsi öldü’ der. Annesi ve babası bu olaydan sonra hem Ayşe’yi hemde Fatma’yı eşit 

şekilde sever..


Kaynak:Kavala-Sarışaban-Çağlayık▶️

Samsun-Vezirköprü-Aydoğdu 


2.Kuşak Mübadil Nevriye KAYA(1940)


27 Şubat 2022 Pazar

Mübadillerden Kalan Hatıralar-18

 Yalova’da Koruköyü’ne yerleştirilen mübadillerden Fatma Kanat şunları söylemektedir:

"Pazarlar bir Türk köyüymüş. Biri üvey yedi kardeş, annem babam ve iki ağabeyim hanımıyla 11 kişi yaşıyormuşuz. Babam bağcılık ve tütüncülük yapıyormuş. Bir gün bakmışlar köye yabancılar gelmiş. Bizim eve de yerleştirilmiş o Rumlar-dan…6 Mayıs 1924’te yola çıkmışız. Trene binmek için Pazarlar'dan Nusratlı'ya gidilmiş ve Drama'dan kara trene binilmiş.Bir vagona iki aile yerleştirilmiş. Vagonun ortasına da perde çekilmiş aileler birbirini rahatsız etmesin diye...Kara tren Sirkeci'ye getirmiş ailemizi...en büyük abim ise hayvanlarla yürüye yürüye karadan Yalova'ya gelmiş aylar sonra. Önce Hacı Mehmet Ovasına yakın bir yerde 3 ay çadırlarda kalınmış,
Annem Zeliha orada hastalanmış ve ölmüş. O zamanlar ishal salgını varmış. Çadırların kurulduğu yerde bir dere akıyor-muş, suyundan içenler hep hastalanmış. Büyüklerimiz Koruköy'ü beğenince yerleşmeye karar vermiş. Koruköy zamanında Rum köyüymüş. Köyde babamlar kendilerini biraz toplayınca bir ev yapmışlar. Buraya gelince de tütüncülük işini devam ettirdi. Ben de büyüyünce tütüne gitmeye başladım.Gece tütün kırmaya gider, sabah ezanına kadar çıt çıt tütün kırardık...
Babam Koruköy'de yaşadığı 10 yıl hep geri döneceği günü
bekledi, onun hayaliyle yaşadı. Onun için sandığının kapağını açmadı. Babam doğduğu toprakların hasretiyle öldü.

Mübadillerden Kalan Hatıralar-17

 Babası ailesi ile birlikte Drama’nın Demirciören Köy’ünden


Yalova’da Hacı Mehmed Köyüne yerleştirilen Arif Atılgan şunları aktarmaktadır:

Hacı Mehmetliler Yalova’ya geldiklerinde Yunanistan’da yaptıkları
bildikleri işlerle uğraşmışlar. Tütün, buğday ekmişler ve hayvancılık yapmışlar. Bunda tütün ve buğdayı devletin, sütü ise yoğurt hanenin satın almasının rolü çok önemli.Çünkü: Müşteri aramak derdi yok. Mısır, karpuz, domates, biber gibi ürünleri ise kendileri için yetiştirmişler. İlginç bir notu eklemek isterim. Rum köyü olan Hacı Mehmet Köyünde çok sayıda zeytin ağacı varmış. Hacı Mehmetliler ise zeytini bilmiyorlarmış. Ağaçtan koparıp yemeye çalıştıklarında acı tadı olan zeytini bir türlü yiyememişler. Bu ağaçların tamamını, Köyü terk eden Rumların kendilerini zehirlemek için bıraktıklarını düşünerek kesmişler.

SELANİK VİLAYETİ LANGAZA KAZASINA AİT KÖY-MAHALLE-ÇİFTLİK İSİMLERİ

 


SELANİK VİLAYETİ LANGAZA KAZASINA AİT KÖY İSİMLERİ

1-Lahne 101- Hacı İsalar
2-Çalık 102- Armutcu
3-Yaykın 103- Çernal
4-Sulova 104- Lotunca pazarlı
5-Uğurlu 105- İstefanye Müslim
6-Karaömerli 106- Şahinli
7-Ahmatlı 107- Sarıcalı Umurlu
8-Otmanlı 108- Ademköy
9-Çokallı 109- Karagöl
10-Kargıgöl 110- Litoşe
11-Ayvalık 111- Ayvalık Rumlar köyü
12-Nefvan 112-Başköy
13-Türbes 113- Lenkon
14-Doğancı 114- Hacı Ramazanlı
15-Nevde 115- Karacaabad
16-Sivri 116- Ağalar
17-Gövelce 117- Karaveliler
18-Gırmiç 118- Islatana
19-Bayramdere 119- Aydullu
20-Suha 120- Sarıyar
21-Güvezne 121- Lanca
22-Kilbe 122- Başköy
23-Koçkar 123- Çöplü
24-Vodina 124- Güllü
25-Ravne 125- Bolaylı
26-Beşik 126- Saraçlı
27-İnanlı 127- Ramnalı
28-Kavalar 128- İsaobası
29-Eğribucak 129- Sofa
30-Anbarköy 130- Sivrisaltıklı
31-Yoluşlu 131- Haritmigöl
32-Beşik kebir 132- Ayvalıkdere
33-Alanlı 133- Ahatlı
34-Lefvan 134- Geren
35-Yaylacık 135- İbrahim Nedirli köyü
36-Bolaylı 136- Sarıcalı Umurlu
37-Kavak 137- Zalyur
38-Hırovasta 138- Cevaplıdar
39-Çernik 139- Seydili
40-Ramazanlı 140- Paşaköy
41-Hacı Bayramlı 141- Şahinli
42-Dündarlı 142- Doğanca
43-Yenimahalle 143- Urumlu
44-Mavrova 144- Haydarlar
45-Göleli 145- Açova
46-Küçük Beşik 146- Koca Ağıllı
(Beşik Sağır)
47-Maslar 147- Buluçlu
48-Zağliver 148- Langavuk
49-Gölcük 149- Güricek
50-İstefanye 150- Kulakçılı
51-Gözne 151- Lanca
52-Karacaali 152- Focan
53-Karamahalle 153- İçiler
54-Evgerek 154- Aycılı
55-Pazarlı 155- Hunca
56-Urlu 156- Purzatlı
57-Ravne 157- Kokala
58-Ravne-i Müslim köyü 158- Abacılar
59-Lanca 159- Cevablı
60-Gömeniç 160- Ürek
61-Zalver 161- Karamarlı
62-Viraste 162- İşanlı
63-Visoka 163- Karadilber
64-Kurfallı 164- Gülce
65-Havza 165- Ayvalık Aşır
66-Doğancı 166- Osmanlı
67-Nevde 167- Hüvüzne
68-Çal 168- Alyoka
69-Sene 169- Saltıklı
70-Nevra 170- Pazargâh
71-Sarıköy 171- Toris
72-Saray 172- Yoluşlu
73-Dindarlı 173- Çilmar
74-Ramine 174- Omunduz
75-Ülezik 175- Ormanlı
76-Kızıllı 176-Kapriova
77-Uzunmahalle 177-Kütükçü
78-Nurova 178-Tanrıvermişli
79-Libanova 179- Tarmamışlı
80-Karayazılı 180- Nebi Karacalı
81-Kopaçdere 181- Baysılı
82-Karamarlı 182- Balafçe
83-Aktoprak 183-Timur Hanlar
84-Gümüşdere 184-Büyük Beşik
85-Monof 185-Gövelce
86-Karacalı 186- Alçılı
87-Çavdarlı 187-İpriç
88-Çakırlı 188-Kırmışlı
89-Lotunca 189-Koçkar
90-Hamzalı 190- Sofular
91-Araklı 191- Baklalı
92-Guruzanlı 192-Devekıran Rahmanlı
93-Dereli 193-Kara Hüseyin
94-Üçoluk 194-İsmailli
95-Mürselli 195-Araplı
96-Ayvalıkdere 196-Gölcük Kocalılar
97-Kireçköy 197-Sürü
98-Ihlamur 198-Kömeniç
99-Lotunca Bozlu 199-Molova
100-Kırcalı 200- Kargıgöl
201-Kocakasım paşa köyü
202- Osmanlı deresi köyü
203- Koçan
204- Geren
205-Acve
206-Kurfallı
207-Potereş
208- Pirnarı Kebir
209-Hasırvalta
LANGAZA MAHALLELERİ
1- Nebi mah. 2-Dere mah.
3-Çalık mah. 4-Çalı mah.
5-Gölcük Cami mah. 6-Cuma mah.
ÇİFTLİKLER
1-Levne Çiftliği 2-Beşik Sagir Çiftliği
3-Pomikis Çiftliği 4-Bambakis Çiftliği
5-Saraçlı Çiftliği 6-Doğancı Çiftliği

4 Şubat 2022 Cuma

Rumeli Coğrafyası

 Osmanlı Devleti tarafından Rumeli olarak adlandırılan eyalet/bölge Karadeniz'in kuzey kıyılarında bulunan Kefe, Azak kalesi civarı, Moldova ve Romanya'nın Karadeniz sahil şeridi, Tuna ve Sava nehirlerinin güneyi, Uno nehrinin batısı, Kırka nehri çevresi, Adriyatik Denizi'nin doğusu, Akdeniz'in kuzeyi, Ege, Marmara ve Karadeniz'in batısında bulunan çok geniş bir alanı içine almaktadır. Bu bölge idarî anlamda değil sadece coğrafî anlamda Türkler tarafından “Balkanlar” olarak da ifade edilmiştir. Adını batıdan doğuya uzanan ve Bulgaristan'ı ikiye bölen dağ silsilesinden almıştır. Önceleri bu sıradağların adı olarak kullanılan Balkan, daha sonraları tüm Rumeli için kullanılmaya başlanmıştır. Üç tarafı denizlerle çevrili olan Balkanlar dağlık bir bölgedir. Yarımadaya ismini veren Balkan Dağları Yugoslavya'nın doğu sınırından başlayıp Bulgaristan'ın güney batısına uzanır. Bulgaristan'ı doğudan batıya ikiye bölen Balkan Dağları kuzeyden gelen ordulara karşı iyi bir askerî engel oluşturur. Sırbistan ve Makedonya dağlık bölgesinin devamı olan Rodop Dağları Bulgaristan'ın güneyinde yer almaktadır. Trakya'nın kuzeyinden geçip Türkiye'de Karadeniz kıyılarında Yıldız Dağları ismiyle son bulur . Genel olarak bölgenin akarsuları küçüktür. Bundan dolayı Tuna Nehri dışında taşımacılıkta pek kullanılmazlar. Avrupa ve Balkanlar için çok önemli olan Tuna nehri, Almanya'nın güneyinde Karaorman (Schwarzwald) bölgesindeki Brege ve Brigach ırmaklarının birleşmesiyle meydana gelir. Doğu Alpleri'nin sularını alarak Avusturya, Slovakya ve Macaristan'ı geçerek Belgrad'a ulaşır. Burada Sava nehri ile birleşir. Belgrad'dan doğuya dönerek Drava, Drina, Morava, Iskır, Timok, Prut, Olt, Tisa, Siret, Yalomiça nehirleri ile birleşerek Karadeniz'e dökülür. Bölgenin önemli akarsularından olan Meriç nehri Balkan ve Rodop Dağları arasından çıkarak Tunca ve Arda ile birleşerek Ege Denizi'ne dökülür. Karasu (Struma), Mesta Karasu, İnce Karasu (Vistrica) ve Küstüm (Salambiriya) Ege Denizi'ne dökülen diğer nehirlerdir. Aspirapotamos ise Yanya'dan çıkarak İnebahtı Körfezi'ne dökülür. Adriyatik Denizi'ne ise Voyusa, Devol, Drin, Neretva ve Kırka nehirleri dökülmektedir. Bölgenin en doğusunda yer alan Una nehri Sava ile birleşerek Tuna nehrine katılmaktadır. Tuna nehir taşımacılığına uygun olduğu için eskiden beri hem askerî hem de ticarî taşımacılıkta kullanılmıştır. Osmanlı Devleti için de stratejik öneme sahip olmasından dolayı sancakbeyliği seviyesinde Kapudanlık-ı Mohaç , Kapudanlık-ı Nehr-i Tuna veya Tuna Kapudanlığı/Tuna Kapudanı isimleriyle idarî bir teşkilât kurulmuştur. Osmanlılar nehirlere uygun, ince ve uzun olarak yaptıkları gemilerden meydana gelen ince donanmayı Fırat, Nil, sığ olan deniz kıyılarında ve bazı göllerde kullanmışlardır. Özellikle Tuna'daki


ince donanma meşhur olup, Karlofça'ya kadar iki kaptanın, Karlofça'dan sonra ise tek kaptanın yönetiminde nehir güvenliğini sağlamıştır. Balkanlarda Akdeniz iklimi ve karasal iklim olmak üzere iki ana iklim tipi görülür. İstanbul'dan Yunanistan, Arnavutluk ve Hırvatistan'da Trieste'ye uzanan kıyı kesiminde Akdeniz iklimi kendini gösterir. Bu bölümde yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise yağışlı ve serindir. Bu iklim bölümünde zeytin, üzüm, incir ve turunçgiller yetişir. İklimin etkisi hayvancılık üzerinde de görülür. Geniş otlaklar ve ormanların bulunduğu iç kesimlerde inek, domuz gibi hayvanlar; Akdeniz ikliminin etkili olduğu bölümlerde ise koyun ve keçi besiciliği yapılmaktadır. Güneyden kuzeye gidildikçe Rus ovalarından gelen soğuk rüzgarların etkisiyle karasal iklim etkisini gösterir. Karasal iklim bölgelerinde yağış miktarı fazladır. Geniş ormanlık alanlar oluşmuştur. Buğday, mısır, çavdar ve yulaf gibi ürünler yetiştirilmektedir. Bu kesimlerde bulunan gümüş, demir, kurşun, bakır ve altın madenleri Osmanlı Devleti tarafından da işletilmiştir. Yunan, Türk, Bulgar, Sırp, Boşnak, Arnavut, Hırvat, Makedon, Eflak (Ulah), Hırvat, Karadağlı, Pomak, Çingene/Kıptî ve az sayıda Yahudi'nin bulunduğu Rumeli eyaletinde her etnik grup kendi dilini kullanmaktadır. Hırvatlar hariç Rumeli'de yaşayan Hıristiyanların tamamına yakını Ortodoks mezhebindendir. Türkler ve Boşnakların tamamı ile Arnavutların büyük çoğunluğu müslümandır.

Rumeli Adı

 RUMELİ ADI 

 Rumeli eyaleti 1530 yılında Türkiye'nin Trakya bölgesi, Makedonya, Bosna-Hersek, Arnavutluk, Kosova Cumhuriyeti, Karadağ ve Bulgaristan'ın tamamı, Romanya, Moldova ve Ukrayna'nın Karadeniz sahili, Yunanistan ana karası, Rodos, İstanköy ve Midilli adaları, Hırvatistan'ın Dalmaçya kıyıları ve Sırbistan'ın Tuna ve Sava nehirlerinin güneyinde kalan bölümünü içine almaktadır.Osmanlılar 1540'lara kadar Balkan coğrafyasında fethettikleri yerlerde oluşturdukları idarî birime Rumeli Eyaleti, bölgeye ise Rumeli adını vermişlerdir. “İslâm dünyası Bizanslıları Rum, ülkeleri olan Doğu Roma İmparatorluğu ülkesini de Bilâdü'r-Rum veya Memleketü'r-Rum diye tanıyordu. Anadolu Türk-İslâm hâkimiyetine geçtikten sonra, Rum ismi vaktiyle Bizans idaresindeki Anadolu'yu gösteren bir coğrafî isim olarak yaşamıştır. Batılı seyyahlar 13. asırda Türklerin idaresindeki Anadolu'ya Turquemenie veya Turquie ve Bizans imparatorluğuna tâbi yerlere Romanie veya Romania diyorlardı. Bu tabir zamanla daha ziyade Ortodoks Yunan mezhebinin hâkim bulunduğu Balkan yarımadasını göstermeğe başladı. Osmanlı Türkleri Balkanlar için Rumili adını Yunanlıların Romania'sından aldılar ve onu Anadolu'ya karşı denizin ötesinde Bizanslılardan fethettikleri bölgeler için kullanmağa başladılar. Rum adı ise eski manasını muhafaza ederek, Küçük Asya'da Selçukluların hâkim oldukları yerleri gösteren coğrafî bir isim olarak kaldı”.Osmanlıların Tokat-Sivas havalisini fethettikten sonra bu bölgeyi Rum eyaleti adıyla teşkilâtlandırmaları da bu sebeptendir.




📌Selanik Eyaleti Kaza ve Nahiyeleri-1843🇹🇷

1-Selanik kazası a-Kelemerye nahiyesi b-Vardar-ı Kebir ve Sagir nahiyesi c-Lankaza ve Boğdan nahiyesi d-Pazargah nahiyesi 2-Kesendire cezire...